Chwilówka czy pożyczka na raty?

Jedna kwota, trzy harmonogramy

Weźmy 3 000 zł i trzy edukacyjne warianty. Pierwszy to krótka pożyczka na 30 dni bez odsetek, z prowizją 150 zł w spłacie. Drugi i trzeci to raty przy oprocentowaniu 10 % w skali roku, z tą samą prowizją 150 zł doliczoną do kwoty spłacanej w ratach.

W złotych najmniej kosztuje spłata po 30 dniach. Według RRSO najkorzystniej wypada 12 rat. Obie obserwacje są prawdziwe jednocześnie i właśnie dlatego jedna liczba nie rozstrzyga wyboru. Dlaczego wskaźnik roczny tak się zachowuje, wyjaśniamy w artykule RRSO a oprocentowanie.

Skąd weźmiesz pieniądze na spłatę

Przy spłacie jednorazowej musisz w ciągu 30 dni zebrać 3 150 zł. To więcej, niż pożyczasz, i zwykle więcej, niż zostaje z jednej pensji po opłaceniu mieszkania i jedzenia. Krótka pożyczka ma sens wtedy, gdy wiesz, z jakiego konkretnego wpływu ją oddasz: na przykład z zapłaty za zlecenie, której termin już znasz.

Raty stawiają inne pytanie. Czy przez pół roku albo rok co miesiąc odłożysz 540,42 zł lub 276,94 zł? Kwoty są mniejsze, ale zobowiązanie trwa dłużej i zabiera część każdego kolejnego budżetu, także w miesiącach z nieplanowanym wydatkiem.

Spłata po 30 dniach

Jedna płatność 3 150,00 zł. Najniższy koszt w złotych i najwyższe jednorazowe obciążenie.

6 rat

540,42 zł miesięcznie przez pół roku. Koszt o 92,52 zł wyższy niż przy spłacie po 30 dniach.

12 rat

276,94 zł miesięcznie przez rok. Koszt o 173,22 zł wyższy niż przy spłacie po 30 dniach.

Prosty test przed wyborem: weź wyciąg z konta z ostatnich trzech miesięcy i sprawdź, ile zostawało Ci na koniec najsłabszego z nich. Jeśli mniej niż 540,42 zł, sześć rat może okazać się za ciasne, a jednorazowe 3 150 zł tym bardziej. Wtedy rozsądniej szukać dłuższego okresu albo mniejszej kwoty, niż zakładać, że kolejne miesiące będą łatwiejsze.

Swoje liczby sprawdzisz w kalkulatorze budżetu. Wpisz tam także wydatki, które pojawiają się raz na kilka miesięcy, bo to one najczęściej psują plan spłaty.

Co się dzieje, gdy 30 dni nie wystarcza

Najdroższy scenariusz krótkiej pożyczki nie mieści się w tabeli. Termin mija, a pieniędzy brakuje. Pojawiają się odsetki za opóźnienie, opłaty z umowy albo propozycja odroczenia spłaty za dodatkową opłatą.

Ustawa ogranicza pozaodsetkowe koszty kredytu. Dla okresu spłaty od 30 dni limit to 10 % całkowitej kwoty kredytu plus 10 % tej kwoty pomnożone przez liczbę dni spłaty i podzielone przez liczbę dni w roku, ale nie więcej niż 45 % (art. 36a). Dla 3 000 zł na 30 dni wychodzi około 324,66 zł, więc prowizja 150 zł z przykładu mieści się w limicie.

Limit działa także po zmianach. Koszty odroczenia spłaty naliczone w ciągu 120 dni od wypłaty dolicza się do tego samego limitu (art. 36b). Jeśli ten sam pożyczkodawca albo podmiot z nim powiązany udzieli kolejnej pożyczki przed pełną spłatą pierwszej, w tym samym okresie 120 dni, koszty wszystkich pożyczek sumuje się, a limit liczy od kwoty pierwszej (art. 36c).

Limit nie czyni odroczenia tanim. Oznacza tylko, że koszty ponad limit się nie należą. Jeśli już na starcie nie masz pewności co do spłaty w 30 dni, policz raty, zanim podpiszesz umowę. Gdy kłopot pojawi się później, zajrzyj na stronę Trudności ze spłatą.

Ostatnia rata to osobna pozycja w harmonogramie

W wariancie z 12 ratami jedenaście płatności wynosi po 276,94 zł, a dwunasta 276,88 zł. Różnica 6 groszy wynika z zaokrąglania raty do grosza: ostatnia płatność domyka resztę salda. Pełny harmonogram z naszego modelu wygląda tak:

Tutaj różnica jest kosmetyczna. W innych umowach ostatnia rata potrafi być wyraźnie wyższa albo niższa od zwykłej, na przykład przy rabacie przyznawanym na koniec za terminowe spłaty. Zanim uznasz, że rata mieści się w budżecie, przejrzyj w harmonogramie wszystkie płatności, a ostatnią szczególnie.

Kiedy która forma bywa rozsądniejsza

Bez znajomości Twojej sytuacji nie da się wskazać zwycięzcy. Da się natomiast opisać, kiedy dana forma pasuje do budżetu, a kiedy go przeciąża.

W ostatnim wierszu żadna forma nie rozwiązuje problemu. Wtedy dobrze jest się zastanowić, czy pożyczka jest w ogóle potrzebna. Kilka pytań kontrolnych zebraliśmy na stronie Odpowiedzialne pożyczanie.

Raty możesz spłacić wcześniej w dowolnym momencie (art. 48 ustawy). Koszt maleje wtedy o część przypadającą na skrócony okres, co opisujemy w artykule o rozliczeniu wcześniejszej spłaty.

Czego ten przykład nie pokazuje

Wszystkie trzy warianty to przykłady edukacyjne z tą samą prowizją i stałą stopą. Na rynku krótkie pożyczki i raty mają zwykle osobne cenniki, a pierwsza pożyczka bywa objęta promocją, której warunki trzeba przeczytać osobno. Nie liczymy kosztu opóźnienia, bo zależy od umowy i od tego, jak długo trwa zaległość.

Tabela nie mówi też, czy pożyczkodawca udzieli pożyczki w danym wariancie. Dostępne kwoty i okresy wynikają z jego regulaminu i oceny zdolności kredytowej.

Najczęstsze pytania

Przydatne w tej sprawie

• Pożyczki onlineRodzaje pożyczek online, składniki kosztu, limity z ustawy i Kodeksu cywilnego oraz sposób czytania oferty w serwisie partnera.
• Pożyczki na ratyHarmonogram rat bez tajemnic: rata regularna, ostatnia i najwyższa, kompromis między ratą a kosztem oraz prowizja w ratach albo potrącona z wypłaty.
• Trudności ze spłatąSpokojne kroki przy problemie ze spłatą: umowa, wczesny kontakt z pożyczkodawcą, o co prosić, koszty opóźnienia, windykacja i bezpłatna pomoc.
• Pożyczka 3000 złPożyczka 3 000 zł: jednorazowa spłata, 6 rat i 12 rat obok siebie, z ratą, kosztem, kwotą do zapłaty i RRSO oraz wskazówkami wyboru.
• Kalkulator budżetuLokalny kalkulator budżetu: dochód minus regularne wydatki minus rata, bez oceny zdolności kredytowej, zapisu i wysyłania danych.