Wcześniejsza spłata — jak sprawdzić rozliczenie kosztów?

Co mówi ustawa, przepis po przepisie

Art. 48

Możesz spłacić całość albo część kredytu w każdym czasie. Pożyczkodawca nie może uzależnić tego od wcześniejszego zawiadomienia.

Art. 49

Całkowity koszt kredytu maleje o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę, „chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą”. Przy spłacie części stosuje się to odpowiednio.

Art. 50

Prowizję za wcześniejszą spłatę umowa może przewidzieć tylko w okresie stałej stopy i tylko wtedy, gdy w ciągu 12 miesięcy spłacasz więcej niż trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Nawet wtedy prowizja nie przekroczy 1 % spłacanej części (0,5 %, gdy do końca umowy został najwyżej rok) ani odsetek należnych za okres od spłaty do końca umowy.

Art. 51

Tej prowizji nie ma między innymi przy kredycie w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym i przy spłacie z ubezpieczenia zabezpieczającego kredyt.

Art. 52

Po spłacie całości kredytodawca rozlicza się z Tobą w ciągu 14 dni.

W pożyczce na kilka tysięcy złotych warunek z art. 50 praktycznie nie zachodzi, bo spłacana kwota jest za niska. Jeśli taka umowa przewiduje prowizję za wcześniejszą spłatę, zapytaj, na jakiej podstawie.

Przykład: 1 000 zł na 30 dni, spłata po 10 dniach

Weź edukacyjną pożyczkę 1 000 zł na 30 dni bez odsetek, z prowizją 50 zł. Oddajesz ją po 10 dniach, więc umowa skraca się o 20 dni. Metoda liniowa, której używa kalkulator UOKiK, dzieli koszt przez liczbę dni umowy i mnoży przez liczbę dni skrócenia: 50 zł : 30 × 20 = 33,33 zł. O tyle powinien zmaleć koszt.

Ostatnia kolumna tłumaczy, po co w art. 49 słowa o kosztach poniesionych przed spłatą. Gdy prowizję potrącono przy wypłacie i na konto trafiło 950 zł, oddajesz 1 000 zł kapitału, a pożyczkodawca zwraca Ci część prowizji albo zalicza ją na poczet spłaty. Pieniądze płyną w drugą stronę, rachunek jest ten sam.

Odsetki liczą się tylko do dnia spłaty

Przy pożyczce oprocentowanej odsetki narastają od salda za każdy dzień korzystania z pieniędzy. Gdy oddasz kapitał wcześniej, odsetki za kolejne dni po prostu nie powstają. Harmonogram z umowy pokazuje odsetki przy spłacie zgodnej z planem, więc do rozliczenia trzeba je przeliczyć do faktycznej daty spłaty.

Więcej pracy wymagają koszty niezależne wprost od czasu: prowizja, opłata przygotowawcza, składka ubezpieczenia zapłacona z góry. To ich dotyczy podział z tabeli wyżej. Kalkulator UOKiK prosi o wszystkie koszty pozaodsetkowe, koszt ubezpieczenia, datę wypłaty, datę ostatniej raty z harmonogramu i datę wcześniejszej spłaty. Wynik opisuje jako orientacyjny.

Rabat warunkowy i rabat bezwarunkowy

Część umów przewiduje obniżkę kosztów. Zanim policzysz rozliczenie, ustal, jaka to obniżka, bo od tego zależy, od jakiej kwoty kosztów liczysz zwrot.

Rabat bezwarunkowy obniża cenę od początku: prowizja w umowie jest po prostu niższa i taka trafia do rozliczenia. Rabat warunkowy zależy od tego, czy spełnisz warunki, na przykład zapłacisz wszystkie raty w terminie. Do tego czasu umowa ma dwa możliwe zakończenia.

Cała różnica, 50 zł, przypada na ostatnią ratę. Jeśli spłacasz taką pożyczkę wcześniej, zapytaj pożyczkodawcę, który koszt przyjmuje do rozliczenia i czy wcześniejsza spłata liczy się jako spełnienie warunku. Odpowiedź powinna wynikać z umowy. Poproś o nią na piśmie albo mailem, żeby mieć ją z datą.

Dlaczego rozliczenie pożyczkodawcy może różnić się od przykładu

• Inna liczba dni. Przykład zakłada 30 dni umowy. W rzeczywistości liczy się okres od wypłaty do terminu z umowy, a dzień wypłaty i dzień spłaty bywają liczone różnie.
• Inna metoda. Metoda liniowa dzieli koszt równo na każdy dzień. Umowa może opisywać inny sposób, a pożyczkodawca powinien umieć go wyjaśnić.
• Spłata częściowa. Gdy oddajesz część, koszt maleje odpowiednio do spłaconej kwoty i okresu, a zmienia się też harmonogram.
• Umowy obok pożyczki. Ubezpieczenie zawarte osobno może mieć własne zasady zwrotu składki.

Sama różnica nie oznacza błędu. Jeśli jednak rozliczenie nie wyjaśnia, skąd wzięła się kwota, zapytaj o sposób wyliczenia. Gdy odpowiedź Cię nie przekonuje, możesz złożyć reklamację, a po jej rozpatrzeniu zwrócić się do Rzecznika Finansowego. Szczegóły na stronie Reklamacje.

Co mieć pod ręką przed prośbą o rozliczenie

Wystarczą cztery informacje: data wypłaty, termin końcowy z umowy, data i kwota Twojej spłaty oraz lista kosztów pozaodsetkowych z formularza informacyjnego. Z nimi sprawdzisz wynik w kalkulatorze UOKiK. Przebieg samej spłaty opisuje strona Wcześniejsza spłata, a treść prośby znajdziesz we wzorze pisma.

Czego ten przykład nie pokazuje

Przykład dotyczy pożyczki bez odsetek, z jedną opłatą i jedną spłatą. Nie obejmuje rat, w których prowizja jest doliczona do kwoty finansowanej i sama jest oprocentowana. W takiej umowie rozliczenie łączy odsetki do dnia spłaty z częścią prowizji i trudno je odtworzyć bez pełnego harmonogramu.

Kalkulator UOKiK i nasz przykład dają wynik orientacyjny. Ostateczną kwotę wylicza pożyczkodawca. Twoje zadanie to sprawdzić, czy wyliczenie obejmuje wszystkie koszty i czy zgadza się liczba dni.

Najczęstsze pytania

Przydatne w tej sprawie

• Wcześniejsza spłataSpłata przed terminem: obniżenie kosztów za skrócony okres (art. 49), zwrot prowizji, rozliczenie w 14 dni i pytania do pożyczkodawcy.
• Wzór pisma o wcześniejszej spłaciePusty wzór prośby o kwotę do wcześniejszej spłaty i rozliczenie kosztów (art. 48 i 49 ustawy o kredycie konsumenckim) z instrukcją wypełnienia.
• ReklamacjeGdzie i jak złożyć reklamację, co w niej napisać, terminy 30 i 60 dni, skutek braku odpowiedzi oraz dalsze kroki: Rzecznik Finansowy i sąd.
• Kalkulator pożyczkiKalkulator kosztu pożyczki jednorazowej i ratalnej: RRSO, harmonogram, wydruk paszportu obliczenia i zapis przykładu na urządzeniu.
• Chwilówka czy raty3 000 zł na 30 dni, w 6 i w 12 ratach: koszt, RRSO, miesięczne obciążenie i ostatnia rata. Bez uniwersalnego zwycięzcy.